Πόσα θέλεις να πεις κι έπειτα τα σβήνεις και λες απλά «όλα καλά»;
Πόσα κρύβεις πίσω από ένα χαμόγελο, πίσω από ένα «δεν πειράζει», πίσω από εκείνη τη σιωπή που μοιάζει με αποδοχή, ενώ μέσα σου έχουν μείνει τόσα ανείπωτα;
Πόσες φορές ήθελες να μοιραστείς μια σκέψη, ένα παράπονο, ένα όνειρο, κάτι που σε ενόχλησε ή κάτι που σε έκανε να χαρείς, αλλά τελικά επέλεξες να μη μιλήσεις;
Όχι επειδή δεν είχε σημασία για σένα. Αλλά επειδή δεν ήξερες πώς θα ακουστεί.
Αν θα βρεις απέναντί σου ένα αυτί που θα σε ακούσει ή μια άμυνα που θα χρειαστεί να αντιμετωπίσεις. Αν ο άλλος θα προσπαθήσει να καταλάβει τι νιώθεις ή θα ακούσει στα λόγια σου μια κατηγορία που δεν είχες σκοπό να κάνεις.
Κι έτσι, διαγράφεις το μήνυμα πριν το στείλεις. Καταπίνεις τη φράση πριν την ολοκληρώσεις. Αλλάζεις θέμα. Χαμογελάς. Λες «άστο τώρα».
Και το αφήνεις για μια άλλη στιγμή.
Μόνο που αυτή η στιγμή συχνά δεν έρχεται ποτέ.
Κάπως έτσι, αρχίζουμε να κρύβουμε κομμάτια του εαυτού μας από τους ανθρώπους που θέλουμε περισσότερο να μας γνωρίσουν.
Κι εκεί υπάρχει μια μεγάλη αντίφαση. Θέλουμε να μας καταλαβαίνουν χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσουμε. Θέλουμε να μας νιώθουν χωρίς να χρειάζεται να εκτεθούμε. Θέλουμε να βλέπουν πίσω από τη σιωπή μας, ενώ δεν τους δίνουμε την ευκαιρία να ακούσουν τις λέξεις μας.
Πώς, όμως, θα γνωρίσει ο άλλος τον κόσμο μας, αν του δείχνουμε μόνο όσα θεωρούμε ασφαλή;
Όταν η σιωπή γίνεται τρόπος να προστατεύουμε τη σχέση
Ίσως κάποτε τόλμησες να μιλήσεις και δεν βρήκες την ανταπόκριση που περίμενες.
Μπορεί να συνάντησες θυμό, απομάκρυνση, αδιαφορία. Μπορεί τα λόγια σου να παρερμηνεύτηκαν, οι προθέσεις σου να αμφισβητήθηκαν ή μια απλή ανάγκη σου να μετατράπηκε σε αφορμή για σύγκρουση.
Κι έτσι έμαθες να προσέχεις.
Να μετράς τις λέξεις σου. Να σκέφτεσαι δύο και τρεις φορές πριν εκφραστείς. Να αναρωτιέσαι αν αξίζει να ανοίξεις ένα θέμα ή αν είναι προτιμότερο να το αφήσεις να περάσει.
Και ίσως πράγματι, κάποιες φορές, να μην αξίζει να επιμείνεις σε όλα. Δεν χρειάζεται κάθε διαφωνία να γίνεται μάχη ούτε κάθε διαφορετική άποψη να λύνεται εκείνη τη στιγμή.
Υπάρχει, όμως, διαφορά ανάμεσα στο να επιλέγεις συνειδητά τη γαλήνη και στο να σωπαίνεις από φόβο μήπως χάσεις τον άλλον.
Στην πρώτη περίπτωση, επιλέγεις τι έχει σημασία.
Στη δεύτερη, αρχίζεις να χάνεις εσένα.
Και όσο περισσότερο συνηθίζεις να μη μιλάς, τόσο πιο εύκολο γίνεται να παρουσιάζεις μια εικόνα ηρεμίας που δεν ανταποκρίνεται σε όσα πραγματικά συμβαίνουν μέσα σου.
Η σχέση μπορεί να συνεχίζεται. Μπορεί να περνάτε όμορφα, να γελάτε, να κάνετε σχέδια. Κάτω από όλα αυτά, όμως, μπορεί να μεγαλώνει μια απόσταση που κανείς δεν κατονομάζει.
Γιατί η σιωπή δεν λύνει πάντα όσα μας δυσκολεύουν. Μερικές φορές απλώς τα μεταφέρει πιο βαθιά.
Δεν είναι όλα τα παράπονα κατηγορίες
Μάθαμε να φοβόμαστε τις δύσκολες συζητήσεις, σαν να απειλούν από μόνες τους τη σχέση μας.
Κι όμως, άλλο είναι να κατηγορώ κι άλλο να σου αποκαλύπτω πώς αισθάνομαι.
Άλλο είναι να απαιτώ να σκέφτεσαι όπως εγώ κι άλλο να θέλω να καταλάβεις πώς βίωσα κάτι.
Άλλο είναι να προσπαθώ να σε αλλάξω κι άλλο να σου δείχνω τι χρειάζομαι για να αισθάνομαι καλά μαζί σου.
«Δεν μου άρεσε αυτό που συνέβη» δεν σημαίνει απαραίτητα «φταις για όλα».
«Μου έλειψες» δεν σημαίνει «είσαι υποχρεωμένος να είσαι συνεχώς διαθέσιμος».
«Θα ήθελα να περνάμε περισσότερο χρόνο μαζί» δεν σημαίνει «δεν έχεις δικαίωμα στη δική σου ζωή».
Μπορούμε να μιλάμε για τις ανάγκες μας χωρίς να ακυρώνουμε τις ανάγκες του άλλου. Μπορούμε να εκφράζουμε τη δυσαρέσκειά μας χωρίς να μειώνουμε τον άνθρωπο απέναντί μας.
Αυτό, βέβαια, απαιτεί προσπάθεια και από τους δύο. Γιατί δεν αρκεί ο ένας να μάθει να μιλά με ειλικρίνεια, αν ο άλλος δεν είναι διατεθειμένος να ακούσει χωρίς να μετατρέπει κάθε συζήτηση σε άμυνα ή επίθεση.
Η επικοινωνία δεν είναι μόνο η ικανότητά μου να εκφράζομαι. Είναι και η προθυμία μας να συναντηθούμε εκεί όπου οι αλήθειες μας διαφέρουν.
Τι χρειάζεται, λοιπόν, για να χτίσουμε μια πιο όμορφη σχέση;
Ίσως όχι περισσότερες υποσχέσεις. Ίσως περισσότερη αλήθεια, σε μικρές καθημερινές στιγμές.
- Να λέμε αυτό που νιώθουμε πριν γίνει βάρος.
Όχι όταν έχουμε φτάσει στα όριά μας. Όχι όταν η απογοήτευση έχει συσσωρευτεί τόσο, ώστε να ξεχειλίζει από κάθε λέξη.
Να μπορούμε να πούμε εγκαίρως: «Θέλω να σου μιλήσω για κάτι που με απασχολεί. Δεν θέλω να τσακωθούμε. Θέλω να με καταλάβεις».
- Να μιλάμε για τον εαυτό μας, όχι να δικάζουμε τον άλλον.
Αντί για «ποτέ δεν με υπολογίζεις», να δοκιμάσουμε το «όταν συμβαίνει αυτό, νιώθω ότι μένω έξω από κάτι που έχει σημασία για μένα».
Δεν εγγυάται ότι ο άλλος θα αντιδράσει όπως θα θέλαμε. Μας βοηθά, όμως, να εκφραζόμαστε χωρίς να κλείνουμε εξαρχής την πόρτα της επικοινωνίας.
- Να ακούμε για να καταλάβουμε, όχι για να απαντήσουμε.
Όταν ο άλλος μοιράζεται κάτι δύσκολο, δεν χρειάζεται να βρούμε αμέσως επιχειρήματα για να αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο.
Μπορούμε να ρωτήσουμε: «Θέλεις να μου πεις λίγο περισσότερο τι ένιωσες;»
Μπορούμε να μη συμφωνούμε με την ερμηνεία του και παρ’ όλα αυτά να αναγνωρίζουμε το συναίσθημά του.
- Να αντέχουμε τη δυσφορία μιας ειλικρινούς συζήτησης.
Δεν θα είναι όλες οι κουβέντες ευχάριστες. Κάποιες θα μας φέρουν αντιμέτωπους με λάθη, διαφορετικές προσδοκίες ή πλευρές μας που δεν θέλουμε εύκολα να αντικρίσουμε.
Η εγγύτητα, όμως, δεν χτίζεται μόνο στις εύκολες στιγμές. Χτίζεται και στην προσπάθεια να επιστρέφουμε ο ένας στον άλλον μετά από μια διαφωνία, να αναλαμβάνουμε την ευθύνη μας και να επανορθώνουμε.
- Να μην εγκαταλείπουμε τον εαυτό μας για να κρατήσουμε τον άλλον.
Αυτό ίσως είναι το πιο δύσκολο.
Να καταλάβουμε ότι η αγάπη δεν απαιτεί να συμφωνούμε σε όλα, να μην έχουμε παράπονα ή να κρύβουμε τις ανάγκες μας για να είμαστε βολικοί.
Και να θυμόμαστε ότι η ειλικρίνεια δεν είναι άδεια να πληγώνουμε. Είναι ευθύνη να εκφραζόμαστε με σεβασμό, ακόμη κι όταν αυτό που έχουμε να πούμε δεν είναι εύκολο.
Κι αν ο άλλος δεν μπορεί να μας ακούσει;
Εδώ βρίσκεται ένα σημείο που συχνά αποφεύγουμε να κοιτάξουμε.
Μπορούμε να μάθουμε να επικοινωνούμε καλύτερα. Να επιλέγουμε τον κατάλληλο χρόνο, να εξηγούμε πιο καθαρά, να ακούμε περισσότερο και να αφήνουμε χώρο στον άλλον.
Δεν μπορούμε, όμως, να κάνουμε μόνοι μας τη δουλειά μιας σχέσης που χρειάζεται δύο.
Αν κάθε προσπάθεια για επικοινωνία καταλήγει συστηματικά σε θυμό, υποτίμηση, τιμωρητική σιωπή ή αποφυγή, χρειάζεται να κοιτάξουμε όχι μόνο τον τρόπο που μιλάμε, αλλά και το κατά πόσο υπάρχει αμοιβαία διάθεση να συναντηθούμε.
Δεν είναι κάθε δυσκολία ένδειξη ότι μια σχέση δεν λειτουργεί. Είναι, όμως, σημαντικό να παρατηρούμε αν υπάρχει χώρος να διορθώσουμε όσα μας απομακρύνουν.
Γιατί δεν είναι αρκετό να βρίσκουμε εμείς το θάρρος να εκτεθούμε. Χρειάζεται και ο άλλος να είναι πρόθυμος να μας συναντήσει με σεβασμό.
Αν δεν σπάσεις τα αυγά, ομελέτα δεν τρως.
Ναι, κάποιες κουβέντες θα μας ταράξουν. Κάποιες αλήθειες θα αλλάξουν τον τρόπο
με τον οποίο βλέπουμε μια κατάσταση. Κάποιες ανάγκες μας μπορεί να μη συναντήσουν την ανταπόκριση που ελπίζαμε.
Αλλά τι ακριβώς προσπαθούμε να προστατεύσουμε όταν κρύβουμε διαρκώς όσα έχουν σημασία για εμάς;
Μια πραγματική σύνδεση ή την εικόνα μιας σχέσης στην οποία όλα μοιάζουν καλά;
Μήπως, στην προσπάθειά μας να μη διαταράξουμε την ισορροπία, έχουμε δημιουργήσει μια ισορροπία που στηρίζεται στην απουσία της δικής μας φωνής;
Οι σχέσεις δεν γίνονται όμορφες επειδή δεν έχουν δυσκολίες. Γίνονται πιο ουσιαστικές όταν δύο άνθρωποι μπορούν να είναι αληθινοί, να διαφωνούν, να εκφράζονται, να ακούν και να αναζητούν μαζί έναν τρόπο να προχωρήσουν.
Δεν χρειάζεται να πεις τα πάντα σήμερα. Δεν χρειάζεται να ανοίξεις κάθε πληγή ούτε να διεκδικήσεις κάθε συζήτηση.
Χρειάζεται, όμως, να αναρωτηθείς αν υπάρχει στη ζωή σου χώρος για εκείνα που έχουν σημασία για σένα.
Γιατί ο άνθρωπος που έχεις απέναντί σου δεν μπορεί να αγαπήσει ολοκληρωμένα μια πλευρά σου που δεν του επιτρέπεις ποτέ να γνωρίσει. Και εσύ δεν μπορείς να αισθανθείς πραγματικά οικεία όταν χρειάζεται διαρκώς να φιλτράρεις ποια κομμάτια σου επιτρέπεται να φανούν.
Ίσως, τελικά, αυτό που χρειάζεται μια σχέση δεν είναι να γίνουμε δύο άνθρωποι που δεν ενοχλούν ποτέ ο ένας τον άλλον.
Αλλά δύο άνθρωποι που δεν χρειάζεται να μικραίνουν τον εαυτό τους για να χωρέσουν μαζί.
Μια σχέση που να χωράει δύο ολόκληρους ανθρώπους. Όχι δύο μισά που φοβούνται να γίνουν ολόκληρα μπροστά στον άλλον.
Και θέλω να σε αφήσω με μια ερώτηση:
Ποια είναι εκείνη η αλήθεια που κρατάς μέσα σου, ενώ ξέρεις ότι κάποια στιγμή χρειάζεται να ειπωθεί;
Ίσως η απάντηση να είναι η αρχή μιας διαφορετικής σχέσης. Πρώτα με τον εαυτό σου. Κι έπειτα με τον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου.
- Πόσα κρύβουμε πίσω από ένα «όλα καλά»;
- Όταν σωπαίνεις για να μη χάσεις τον άλλον, μήπως χάνεις εσένα;
- Πώς χτίζεται μια σχέση στην οποία χωρούν δύο ολόκληροι άνθρωποι;
Η αληθινή σύνδεση δεν χτίζεται όταν αποφεύγουμε κάθε δύσκολη συζήτηση.
Χτίζεται όταν μαθαίνουμε να μιλάμε με ειλικρίνεια, να ακούμε με διάθεση κατανόησης και να δημιουργούμε χώρο για τις αλήθειες και των δύο.
